Ngày 22 tháng 9 năm 2026, Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành Kế hoạch số 510/KH-UBND về lập quy hoạch khảo cổ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.
Kế hoạch nhằm xác định, khoanh vùng và lập danh mục các địa điểm, khu vực có giá trị khảo cổ, tạo cơ sở quản lý, bảo vệ, nghiên cứu và phát huy giá trị di sản văn hóa; đồng thời hỗ trợ quản lý đất đai, quy hoạch đô thị và thẩm định các dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn Thành phố.
1. MỤC TIÊU
2. PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT
Phạm vi: Toàn địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, bao gồm đất liền, hải đảo, lòng đất, sông, kênh, rạch, vùng ven biển, khu vực dưới nước và các khu vực có tiềm năng khảo cổ.
| 04 NHÓM DI SẢN, KHU VỰC TRỌNG TÂM |
| o Khảo cổ tiền – sơ sử: di chỉ cư trú, mộ táng và các dấu tích dưới lòng đất |
| o Khảo cổ lịch sử: Lăng, mộ, đình, chùa, miếu, công trình quân sự và địa điểm lịch sử có dấu hiệu khảo cổ |
| o Khảo cổ đô thị và kiến trúc lịch sử: Địa điểm, công trình lịch sử trong không gian đô thị |
| o Khảo cổ học dưới nước: Tàu đắm, bến cảng, thương cảng, tuyến giao thương và di tích dưới mặt nước |
Phạm vi lập quy hoạch không chỉ bao gồm đất liền mà còn lòng đất, sông, kênh, rạch, vùng ven biển, khu vực dưới nước và các khu vực có tiềm năng khảo cổ thuộc phạm vi quản lý của Thành phố. Đặc biệt, những khu vực có nguy cơ bị tác động bởi các dự án đầu tư xây dựng, khai thác tài nguyên, phát triển hạ tầng cần được ưu tiên rà soát, khảo sát và kiểm soát.
Đối với công tác quản lý tài nguyên và môi trường, việc xác định sớm các địa điểm, khu vực khảo cổ sẽ góp phần hạn chế nguy cơ xâm hại do hoạt động xây dựng, khai thác tài nguyên, nạo vét, cải tạo môi trường hoặc sử dụng đất không phù hợp; đồng thời tạo cơ sở để hài hòa giữa bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và phát triển đô thị.
Di tích khảo cổ học cấp quốc gia Lò gốm Hưng Lợi ở TPHCM
có nguy cơ biến mất
Theo Kế hoạch, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm: cung cấp dữ liệu đất đai, tài nguyên, môi trường và bản đồ địa chính phục vụ lập quy hoạch; rà soát các dự án khai thác tài nguyên, nạo vét, cải tạo môi trường có nguy cơ tác động đến địa điểm khảo cổ; phối hợp quản lý, bảo vệ các khu vực khảo cổ dưới nước, ven sông, ven biển; rà soát, cập nhật các địa điểm khảo cổ đã được xếp hạng vào hệ thống dữ liệu đất đai và tham gia ý kiến về khoanh vùng bảo vệ. Đồng thời, kiểm soát việc quản lý, sử dụng đất tại các khu vực có địa điểm khảo cổ bảo đảm phù hợp với quy hoạch được phê duyệt.
Việc tích hợp dữ liệu khảo cổ với dữ liệu đất đai, quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật và hệ thống GIS sẽ hỗ trợ nhận diện nguy cơ tác động, phục vụ quản lý đất đai, lập và điều chỉnh quy hoạch, cũng như thẩm định các dự án đầu tư xây dựng có liên quan. Qua đó, góp phần chủ động phòng ngừa tác động đến di sản, hạn chế xung đột trong sử dụng đất và bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và phát triển đô thị.
Bên cạnh đó, UBND phường, xã, đặc khu có trách nhiệm tăng cường quản lý hiện trạng, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và báo cáo các hành vi xâm hại; tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo vệ di sản khảo cổ.
Lập quy hoạch khảo cổ là bước quan trọng để Thành phố vừa bảo tồn di sản, vừa chủ động quản lý đất đai, quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị theo hướng hài hòa, bền vững./.